Samráð fyrirhugað 14.01.2019—28.01.2019
Til umsagnar 14.01.2019—28.01.2019
Niðurstöður í vinnslu frá 28.01.2019
Niðurstöður birtar

Verðbréfauppgjör og verðbréfamiðstöðvar

Mál nr. S-13/2019 Birt: 14.01.2019
  • Fjármála- og efnahagsráðuneytið
  • Áform um lagasetningu
  • Málefnasvið:
  • Markaðseftirlit, neytendamál og stjórnsýsla atvinnumála

Niðurstöður í vinnslu

Umsagnarfrestur er liðinn (14.01.2019–28.01.2019). Umsagnir voru birtar jafnóðum og þær bárust. Skoða umsagnir. Niðurstöður samráðsins verða birtar þegar unnið hefur verið úr þeim ábendingum og athugasemdum sem bárust.

Málsefni

Áformað er að leggja fram á vorþingi frumvarp til laga um verðbréfauppgjör og verðbréfamiðstöðvar til innleiðingar á reglugerð ESB nr. 909/2014 um sama efni (e. Central Securities Depositories Regulation (CSDR)).

Lagt er til að setja ný heildarlög um verðbréfauppgjör og starfsemi verðbréfamiðstöðva sem innleiði með tilvísunaraðferðinni reglugerð ESB um sama efni í íslenskan rétt. CSDR leysir að mestu leyti lög nr. 131/1997 um rafræna eignarskráningu verðbréfa af hólmi og er því lagt til að þeim lögum verði breytt á þann hátt að þau verði að mestu felld úr gildi en ákvæðin sem fjalla um réttarvernd eignarréttinda verðbréfa haldi gildi sínu, enda ekki að finna ákvæði sambærileg við þau í CSDR. Frumvarpið felur einnig í sér smávægilegar breytingar á lögum nr. 90/1999 um öryggi fyrirmæla í greiðslukerfum og verðbréfauppgjörskerfum til samræmis við ákvæði CSDR.

CSDR breytir umgjörð um starfsemi verðbréfamiðstöðva töluvert og felur í sér auknar kröfur til verðbréfamiðstöðva og verðbréfauppgjörskerfa. Allar verðbréfamiðstöðvar innan EES þurfa að sækja um nýtt starfsleyfi. Verðbréfauppgjörskerfin sem verðbréfamiðstöðvar reka verða að standast gæðaprófun og þær kröfur sem CSDR gerir til þeirra til að geta fengið starfsleyfi. CSDR kveður einnig á um breytta stjórnarhætti verðbréfamiðstöðva, t.a.m. þarf einn þriðji stjórnar að vera óháðir stjórnarmenn, verðbréfamiðstöð þarf sinn eigin regluvörð og skipa skal notendanefnd sem samanstendur af þeim sem njóta þjónustu verðbréfamiðstöðvarinnar. CSDR kveður einnig á um hertar eiginfjárkröfur og áhættustýringu auk þess sem verðbréfamiðstöðvar skulu hafa í gildi endurbótaáætlun um endurreisn og skilameðferð.

CSDR er einnig ætlað að bæta verðbréfauppgjör. Í fyrsta lagi skulu öll verðbréf sem reglugerðin nær til vera á rafrænu formi. Uppgjörstími innan EES-svæðisins verður samræmdur sem viðskiptadagur +2 dagar.

Verðbréfamiðstöðvar fá aukna ábyrgð í því að draga úr uppgjörsbrestum en þeim ber að beita sektum og uppgjörskaupum (e. buy-in) við uppgjörsbrest, vakta uppgjörsbresti og senda eftirlitsstjórnvaldi skýrslu um öll slík tilvik. Þá ber þeim að geyma færslugögn í 10 ár.

Fjármálaeftirlitið mun áfram verða eftirlitsstjórnvald með verðbréfamiðstöðvum á Íslandi. Ný eftirlitsverkefni munu bætast við auk þess sem stofnunin mun annast útgáfu starfsleyfis verðbréfamiðstöðva í stað fjármála- og efnahagsráðuneytisins eins og núgildandi lög kveða á um.

Innsendar umsagnir

Afrita slóð á umsögn

#1 Verðbréfamiðstöð Íslands hf. - 28.01.2019

28.janúar 2019

ESS/-

Efni: Athugasemdir fyrir hönd Verðbréfamiðstöðvar Íslands hf. vegna áforma um lagasetningu sbr. samþykkt ríkisstjórnar frá 10. mars 2017, 1-4 gr.

Vísað er til H liðar í áðurnefndu áformsskjali, töluliður 2. Þar sem fjallað er um tímasetningar. Það er mat Verðbréfamiðstöðvar Íslands að sá tími sem gert er ráð fyrir að Verðbréfmiðstöð hafi til að innleiða og skila inn umsókn er allt of skammur. Er þá haft til hliðsjón umfang verkefnisins og öðrum þeim breytingum sem unnið er að við fjármálainnviði um þessar mundir, en gert er ráð fyrir sex mánaða tíma frá því að ráðherra samþykkir innleiddar reglugerðir vegna þessara nýju laga. Til hliðsjónar þá er vert að hafa í huga að CSDR reglugerðin sem nú er verið að innleiða í lög með þessu frumvarpi tók gildi þann 24. júlí 2014 og þurftu aðilar að skila inn nýjum umsóknum fyrir starfsleyfi haustið 2017 eða um þremur árum síðar. Nauðsynlegt er að löggjafin leiti leiða til að lengja þann tíma sem verðbréfamiðstöðvar hér á landi hafi til að skila inn umsókn og innleiða regluverkið.

Núverandi lög ásamt reglugerðum eru með þeim hætti að megin regla eignaskráningar í verðbréfamiðstöð er að rafrænt verðbréf er skráð beint á nafngreindan reikning viðkomandi í verðbréfamiðstöð. Aðilar geta hinsvegar óskað eftir því að láta skrá sig á safnreikning sem þýðir að umsjónaraðili skráir verðbréfaeignina á reikning sem inniheldur fleiri eigendur að rafrænum verðbréfum. Verðbréfið er þannig ekki skráð sem eign viðkomandi í verðbréfamiðstöð. Sundurliðun safnreiknings er á ábyrgð viðkomandi fjármálafyrirtækis. VBM finnst rétt að benda á það að bein eignaskráningin er megin regla á öllum Norðurlöndunum.

Í stuttu máli þá má segja að framkæmd eignaskráningar í verðbréfamiðstöðvum í Evrópu skiptist í tvo flokka hvað þetta varðar. U.þ.b. 22 verðbréfamiðstöðvar nota beina skráningu á nafn meðan u.þ.b.18 verðbréfamiðstöðvar skrá allt á safnreikninga í nafni þess fjármálafyrirtækis sem aðilar eru í viðskiptasambandi við.

Í 38. gr.CSDR reglugerðarinnar er fjallað um aðferðafræði skráningar eignaréttinda. Er þar gert ráð fyrir báðum aðferðum. Greinin ber það hinsvegar með sér að þeir sem semja hana eru að nálgast málið út frá safnreiknings fyrirkomulagi, þ.e. eru að opna á beinu skráninguna sem hingað til hefur ekki verið í boði hjá flestum þeim verðbréfamiðstöðvum sem starfað hafa með safnreikninga sem megin reglu. Greinin gerir ráð fyrir að einstaklingur geti óskað eftir að fara úr safnreikningi í nafnskráðan reikning óski hann þess. Þetta er öfugt við þá megin reglu sem gilt hefur hér á landi. Það er mikilvægt að löggjafinn átti sig á kostum þess og göllum verði regluverkinu breytt með þeim hætti að megin regla um beina eignaskráningu verði ekki viðhaldið hér á landi.